Abakulira eby’obulamu mu Africa bayisizza ekiteeso eky’okwongera okutumbula obuyiiya obwesigamiziddwa ku by’obulamu bw’Abafrica, okwongera obuvunjirizi bwensimbi mu by’obulamu by’amawanga by ng’omu ku kawefube agendereddemu okutereeza eby’obulamu ku ssemazinga Africa.
Bano mu lukungaana olutaba abakwatibwako ensonga mu by’obulamu ku ssemazinga Africa olusookedde ddala olutuumiddwa, Africa Health Summit, oluyindidde mu kisaawe ky’amefuga e Kololo.
Lwetabiddwamu ab’ekitongole ky’oby’obulamu mu nsi yonna, abakugu mu byobulamu, ababaka baamawanga ne ba minister beeby’obulamu mu mawanga ga Africa.
Bagambye nti amawanga ga Africa, ekiseera kyonna ekiyise, gabadde geesigamye nnyo ku buvujjirizi bw’abazungu, ekiremesezza obuyiiya n’okutereeza ebyobulamu mu mawanga gaabwe.
Alipoota ziraga nti amawanga ga Africa agasinga tegasussa bitundu 5%, ku buvujjirizi bwembalirira yaago zegassa mu by’obulamu, sso nga ekiruubirirwa kya bitundu waakiri 15%, nga ne Uganda ekyalaalidde ku bitundu 7% kati okumala emyaka 4.
Minister w’eby’obulamu, Dr. Jane Ruth Aceng Ocero, agambye nti amawanga ga Africa kekaseera okwetandikira n’okwemalira ebizibu mu mawanga gaabwe, okutandikira mu bakulembeze mu by’obufuzi.
Dr. Mohammed Hassan Mohammed Bulale, omumyuka wa minister w’eby’obulamu mu Somalia, asuubizza nti wakukulemberamu kawefube wokuteekesa mu nkola endagaano yamawanga ga Africa, eragira okusiga ensimbi wakiri ebitundu 15% ku nsimbi eziri mu mbalirira yeggwanga zissibwe mu by’obulamu.
Omubaka wa Kenya mu Uganda, H.E Josh Arthur Maangi, ne Dr. Kennedy Gaanaiko Baime, Undersecretary mu ministry yeebyobulamu e South Sudan, bagambye nti ssinga abakulembeze n’ebitongole ebiweebwa obuvunanyizibwa bikola omulimu gwabyo, ebyobulamu mu mawanga ga Africa byakukyuka awatali kwegayirira bazungu.
Omubaka wa Ethiopia mu Uganda, H.E Etsegenet Bezabih Yimenu, ne Alliance Ishimwe, nga yaakiriridde omubaka wa Rwanda mu Uganda mu lukungaana luno, bagambye nti kisaanidde okwongera obuvunjirizi mu buyiiya nokuvumbulwa kw’eddagala erigema n’okulwanyisa endwadde ezisinga okukosa abantu mu Africa, awatali kwesigama nnyo ku bazungu.
Bisakiddwa: Ddungu Davis












