Obulwadde bwa sukaali businga kuva ku ndya embi, omugejjo, Omwenge, okufuweeta taaba, abantu abakuliridde mu myaka, ne mu family bwemubaamu abulina kyangu okulanda mu b’ekika abalala, saako n’abaana abazaalibwa ne sukaali.
Sukaali ava kirungo kya Insulin okuba ng’omubiri tegusobola kuweesa kirungo ekyo mu bipimo ebimala, oba nga tegusobola kukozesa kirungo ekyo bulungi.
Sukaali bulwadde obutawona nga ky’etaagisa omuntu okwekuba empiso ekakkanya obulumi.
Obulwadde bwa sukaali bwabika bibiri, omuli ekya Type 1 diabetes nga buno bubeera mu baana abawere nebakula nabwo, ne Type 2 diabetes abeera mu bantu abakuze.
Uganda olw’aleero yegasse kunsi yonna okukuza olunaku n’okwefumiitiriza ku kizibu ky’endwadde ya sukaali ng’olunaku luno lukuzibwa buli nga 14 November, buli mwaka, era ebikujjuko ebikulu bikwatiddwa mu district ye Kabale.
Ebiwandiiko by’ekitongole ky’eby’obulamu munsi yonna biraga nti obulwadde bwa sukaali bwakendeeramu okuva mu mwaka 2000 okutuuka mu 2010, wabula okuva mu 2010 obulwadde buzeemu okulinya nga buli mwaka bweyongerako n’ebitundu 5%.
Dr. William Lumu, akulira abasawo abajjanjaba sukaali mu Uganda mu kibiina ekya Uganda Diabetes Association, asabye government okwongera amaanyi mu kubunyisa eddagala ekika kya Insulin, abalwadde ba sukaali gwebeekuba.
Okukola dduyiro, okulya emmere erimu ebiriisa naddala enva endiirwa ebibala n’emmere erimu protein, okwekebeza buli kadde,okwebaka ekimala wakiri okuweza essaawa 7 -9, okwewala okunywa omwenge oguyitiridde n’okufuweeta sigala ne taaba bye bimu birina okussibwako essira, okwetangira ekirwadde kya ssukaali.#











